Beyin sisinizi dağıtıp önünüzü görmeniz için öneriler
Unutkanlık 65 yaş sonrasında özellikle kadınlarda yüzde 40’a varan sıklıkta yaş almanın bir belirtisi olabilir. Beyin sisi unutkanlıktan farklıdır. Bilişsel bozulma, zihinsel berraklık kaybı, bir konuya odaklanamama sorunu özellikle menopoz sonrasında sıkça yakınılan beyin sisinin örnekleridir. Estrojen ve progesteron hatta bazen testosteron eksikliği özellikle beyin sisi etkeni olarak suçlanabilir ve önlemi ve doğal olarak tedavisi menopoza girildikten sonraki 10 yıl içinde dışardan eksik olan hormonların verilmesidir. Eksilen cinsiyet hormonlarının yerine konulması dışında günlük yaşam tarzınızda siz kendiniz hangi değişiklikleri yaparak beyin sisini dağıtabilirsiniz?
Beyin bilimciler bazı basit aktivitelerle beyin sisinin önüne geçilebileceğine inanıyor. Motto : beyin yenilikleri ve biraz da sıkı çalışarak zorlanmayı sever. Zorlukları aşıp artık tekdüze bir yaşama geçiş dönemine girmiş, sabah uyanıp da bugün ne yapsam acaba diye düşünmeye başlamışsanız aslında beyin aktivitesi için olumsuz bir süreç başlamış demektir. Beyininiz aslında güçlüklerle savaşmaya programlanmıştır.
OKUYUNUZ – Konuya aşina olmak bilişsel yükü azaltır, dolayısıyla önceden severek okuduğunuz favori kitaplarınızı tekrar okumayı deneyin. Okurken sessiz ortamları seçin. Sesli kitap dinleyerek gözlerinizi dinlendirebilir, evdeki hafif günlük işlerinize de devam edebilirsiniz. Bir oturuşta tümünü okuyabileceğiniz kısa öyküler ya da kısa bölümlerle devam eden kitaplar tercih edin. Okurken ya da dinlenirken yorgunluğa fırsat tanımadan sik sık ara verin. Yazarın duygularına, yorumlarına, fikirlerine katılmasanız da onu anlamaya çalışın. Okuduklarınızı günlük yaşamınıza uygulamayı deneyin. Yabancı dil biliyorsanız Dr. Sabina Brennan’ın “Beyin sisini yenmek” “Beating Brain Fog” kitabını okumayı deneyiniz. Kitap kulüpleri hem yeni insanlar, yeni ortamlar tanımanızı sağlarken aynı zamanda ortak okunan kitaplara farklı yorumlar dinlemenizi sağlar.
AÇIK HAVAYA ÇIKIN – Beyin sağlığınız için hobilerinizi açık havada gerçekleştirin. Doğayla içiçe yapılan her aktivite –yürüyüş-bisiklete binmek- stresi azaltır, duygularınızı düzenler, zihninizi ve ruhunuzu dinlendirir. Dışarı çıkamadığınız zamanlarda bile doğa manzaralarını izleyin, doğayı dinleyin, içinde yaşadığınızı varsayın.
TOPLUMSAL BİR AMACA GÖNÜLLÜ OLUN – Gönüllülük Belediye ya da Kadın kulüplerinin çevre-bahçe düzenleme aktivitesine katılmak şeklinde olabileceği gibi çocuk gruplarına rehberlik, engelli kişilerle sosyalleşme-okuma seansları düzenleme şeklinde de olabilir.
OYUN SEANSLARI ORGANİZE EDİN – İnternet üzerinden çevrim içi bulmaca çözme, kelime oyunu ve benzerleri ile beyin aktivitenizi çalıştırabilirsiniz. Daha iyisi, aslında ideali, konfor bölgenizin sınırlarını zorlayıp evinizde ya da ev dışı kafe ya da pub gibi bir ortamda oyun geceleri düzenlemektir. Bu yöntem yeni insanlar tanımak ve çevrenizi genişletmek amaçlarına da hizmet eder.
Bir müzik aleti çalmayı öğreniniz- Böylece beyninize yeni bir bilgi işleme, hafıza oluşturma, ritm ve örüntü tanıma, beceri geliştirme görevi yüklemiş olursunuz. Başlangıçta ne demiştik? Beyin yeniliği öğrenmeyi ve öğrenirken de zorlanmayı sever. Müzik aleti çalanların beyinlerindeki gri cevher miktarı artmıştır. Müzisyenlerin önemli ölçüde daha az bunama ve Alzheimer geliştirdiğini biliyor muydunuz?
YENİ BİR YABANCI DİL ÖĞRENİN – Ana dilinize ek yeni bir dil öğrenmek bunama başlangıcını en az 4-5 yıl geciktirir. Dualingo ile başlamak için hiç bir zaman geç değildir.
DANSA BAŞLAYINIZ – Her ne kadar fizik aktivitelerin her türü yararlı olursa da sadece dans etmenin demansa karşı en fazla koruyucu olduğu karşılaştırmalı kontrol gruplu bilimsel çalışmalarda kanıtlanmıştır. Hayatınızda hiç dans etmemişseniz yeni başlayanlar için öğrenme dostu Zumba ile başlayabilirsiniz.
HOBİLERİNİZİ DEĞİŞTİRİNİZ – Yürümeyi ya da daha iyisi bisiklete binmeyi seviyorsanız en azından yolun güzergahını değiştirin. GPS kullanmadan yol bulmaya çabalayın. Kard oyunları seviyorsanız Sudoku’yu, satrançı eklemeyi deneyin. Hobi değiştirmek zihinsel esnekliği geliştirir.
Unutmayınız. Yaşlılığa hazırlık çocukluktan başlanarak sağlıklı yaşam tarzı benimseyerek olur. Çocukluktan ve gençlikten başlamamışsanız, zararı yok, şimdi sağlıklı yaşama geçin. Sigara ve alkol alışkanlıklarınızı hemen bırakın. Evde kalmayın. Aktif olun. Zararın neresinden dönülürse kardır. Dışardan avuç avuç vitamin, mineral, ek besin desteği alarak köşe dönme gayretleri çalışmaz. Sağlıklı kalın.
Prof. Dr. Kutay Biberoğlu
30.05.2026
Ankara