Menopoz sonrası değil menopoza geçiş sürecinde anormal vajinal kanama yönetimi
Menopoz en az 1 yıl süreyle adet görülmemesi durumudur. Menopoz tanısında laboratuar testlerinin (kan hormon değerleri) hiç bir tanısal değeri yoktur. Birden bire menopoza girilmez, aylar hatta yıl sürebilecek adet sıklığı ya da adet gecikmeleri yaşanır. Bu anormal adet döngülerinin görüldüğü süreçte kime ultrason ile gözlem, kime parça alınıp mikroskopik inceleme sonucuna gore yönetim planı oluşturulacağı kararı, hekimin bilgi ve deneyimi ile olduğu kadar tıp biliminin sanat yönü ile bağlantılıdır. Menopozdan sonraki kanamaların aksine ultrasonda rahim zarının (endometriumun) ince ya da kalın olması değil, anormal kanamanın şekli, yönetimde karar verdiricidir. Vajinal pelvik ultrason yine de önemlidir ve tercihan devam eden kanamanın 4, 5, 6.günlerinde, daha iyisi, kesilmişse kanama durduğu günlerde yapılmalıdır. Gerekirse yakın aralıkla bir kaç defa da ultrason ölçümü yapılabilir. Uzun sure lekelenmeleri takiben çok yoğun kanama sonrasında ultrason yapılmışsa ince bir endometrium, uzun süren lekelenme sürecinde ultrason yapılmışsa kalın bir endometrium ölçülmesi beklenir.
Menopoz sonrası hormon kullanan kadınlarda estrojen ve projestin her gün ve kesintisiz veriliyorsa ilk bir kaç aydan sonra her hangi bir kanama olması beklenmez, olması halinde bu durum anormal kabul edilir. Ultrasonda endometriumun ince (4 mm ve altı) olması beklenir. Her gün estrojen ve 10-14 gün aralıklarla projestin kullanan ve her ay adet gören kadınlarda endometrium kalınlığı ultrasonla bakıldığı güne gore değişkendir. Normal ya da anormal tanımı jinekolog tarafından yapılacaktır. Hormon kullanan kadınlarda genellikle 8 mm altı kalınlık ölçümü normal olarak kabul edilir. Endometrium kanseri için risk faktörleri varsa, şişmanlık, şeker hastalığı, üreme hayatı süresince gecikerek düzensiz adet görme öyküsü, eski adıyla polikistik over sendromu, yeni adıyla poliendokrin metabolic over sendromu öyküsü, ailevi kansere yatkınlık, tek başına estrojen veya tamoksifen kullanımı gibi, endometriumdan parça almak ve patolojik tanı, tercih edilecek yöntem olacaktır. Önceki söyleşide sözünü ettiğim anesteziye gerek olmadan plastik kanülle (pipelle) parça alınması, ancak başarısız olunduğunda küretaj, histeroskopi uygulanması önerilen yaklaşımdır.
Son Söz: Menopoz öncesi ve sonrası anormal vajinal kanamalar, özellikle yüksek risk taşıyanlarda endometrium kanseri için dikkatli olunması gerekli süreçlerdir.
Prof. Dr. Kutay Biberoğlu
25.05.2026
Ankara