Polikistik Over Sendromunda (PCOS/PKOS) yumurtalık kisti yoktur
Meslek hayatım boyunca her ne kadar ve yanlış olarak içinde “kist” sözcüğü bulunmasına rağmen PCOS teriminin yumurtalık kistini içermediğini hastalara anlatmaya çalıştım. Sadece hastalara değil genç hekimlere de ultrason yaparak PCOS tanısı konulamayacağını öğretmeye çabaladım.
Nihayet isminden dolayı neden olunan bu yanlış anlama, yanlış olan polikistik over sendromu isminin “Poliendokrin Metabolik Over Sendromu” olarak değiştirilmesi ile son buldu. Bu değişiklik sizleri ilgilendirir mi? Kesinlikle hayır. Siz doğru tanı ve doğru tedavi için hekime gidiyorsunuz. Terimler sizi ilgilendirmez. Peki bu değişiklik “akademik anlamda” gündelik kadın doğum hizmeti veren hekimleri ilgilendirir mi? Öngörüm kesinlikle ilgilendirmeyeceği şeklinde. Alışkanlıkları, kolaya kaçma eğilimini değiştirmek neredeyse imkansızdır. Akademik kapsamda çalışan Kadın Doğum hekimleri, kadın sağlığı ve üreme endokrin uzmanlarını bu değişiklik ilgilendirir mi? Onlar zaten PCOS teriminin yanlışlığını baştan beri biliyorlardı.
O halde, pratik uygulamada hiçbir şey değişmeyecek ise ben neden sizlere bunları anlatıyorum? Sağlıkta Okur Yazarlık önemlidir. Hele konu sizin vücut ve ruh sağlığınız ise, çok önemlidir. Bu söyleşiyi dinledikten sonra sağlığınıza kavuşmak için gittiğiniz kadın doğum hekiminin size her 2 elinin eldivenli parmaklarıyla yapması gerekli vajinal pelvik muayeneyi pas geçerek doğrudan ultrasonun vajinal probunu vajinanıza yerleştirmesi durumunda ve hele sizde hala polikistik over sendromu olduğunu söylemişse en azından bu hekimim güncel tıbbı izlemediğini anlayabilir hatta kendisini kibarca uyarabilirsiniz bile…
Sevgili takipçilerim. PCOS/PKOS yeni adıyla PMOS aslında gerçekten sadece bir kadın hastalığı değil, “poliendokrin” yani birden fazla hormon bozukluğunu içeren bir sendromdur. Erkeklik hormonu yüksekliği tüylenmede artış, cilt yağlılığı, sivilcelenme yapar. Yumurtlamayı bozarak ya da engelleyerek adet döngülerinizi bozar, adet aralıklarını uzatır, gebe kalmanızı engeller. Vücut kilonuzu artırarak bir kısır döngüye yol açar. Yumurtlama olmayınca estrojen hormonu sürekli salgılanmaya, özellikle meme ve rahim zarı dokusunda tehlikeli kalınlaşmalara yol açar. Tek başına salgılanan estrojenin olumsuz etkilerini dengeleyen yumurtlama hormonu progesteron yapılamayınca geciken adet süresince kalınlaşan rahim zarında (endometrium) az olasılıkla da olsa kansere kadar gidebilecek değişiklikler oluşabilir. PMOS aynı zamanda metabolik bir hastalıktır. Aşırı kilo ile paralel olarak gelişen insülin fazlalığı, insülin rezistansı (insülin direnci) şeker hastalığına, hipertansiyona, kalp ve damar hastalıklarına yol açabilir. Tüm bu değişiklikler overlerde yani yumurtalıklarda çok sayıda tam olarak olgunlaşamayan foliküllerin oluşmasına, yumurtlamanın gerçekleşememesine, gebe kalınamamasına sebep olur.
İşte tüm bu nedenlerle “Poli (çok sayıda) -endokrin, metabolik over sendromu” ismi benimsenmiştir. Gördüğünüz gibi sendrom üremeyi (gebe kalamama), kadın sağlığını (adet düzensizliği, rahim kalınlaşması, anormal kanama), metabolizmayı ve genel vücut sağlığını (diyabet, hipertansiyon, kalp damar hastalıkları, uykuda solunum durması) cildiyeyi (anormal kıllanma, sivilce, yağlı cilt, saç dökülmesi), psikolojiyi (depresyon, anksiete, yeme bozukluğu, intihara yatkınlık), onkolojiyi (kanser), yaşam süresi ve kalitesini, özetle yaşamın tüm evrelerini olumsuz etkiler. Kalıtımsal yani ailesel geçişi olabilir. Erkek çocuklarda erken saç dökülmesi, kız çocuklarında tüm yukarda anlatılan sorunlar genetik olarak yukardan aşağıya taşınabilir.
Ne ile ilgisi yoktur? Yumurtalık kistiyle ilişkisi yoktur.Ne sıklıkta görülür? Her 8 kadından birisinde. Bütün dünyada 170 milyon kadını tutar.
Kadınların yüzde 70’i Poliendokrin Metabolik Over Sendromları olduklarından haberdar değildir.
Tedavi nasıl yapılır? Hastalığı hangi evrede yakaladıysanız (ergenlik, erişkinlik, menopoz süreci) ve altta yatan anormallikler her ne ise tedavi temel sorunu düzelterek yapılmalıdır. Çoğu zaman yapıldığı gibi, işin kolayına kaçarak, bir taşla çok kuş vurmak yanlış sanısıyla, doğum kontrol hapı vermek (özellikle damar tıkanıklığı ve inme açılarından) doğru yaklaşım olmayabileceği gibi sakıncalı da olabilir.
Sağlıkla yaşayın.
Prof. Dr. Kutay Biberoğlu
17.05.2027
Ankara